Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Nedir? İlkokulda Ne Değişti, Hangi Sınıflarda Uygulanıyor (2026-2027)

Kısaca

2026-2027'de Maarif Modeli öğretim programları ilkokulda 1, 2 ve 3. sınıflarda uygulanıyor. 4. sınıf bu yıl eski programlarla okuyor; 4. sınıfa yeni program 2027-2028'de geliyor.
Programlarda “kazanım” yerine “öğrenme çıktısı” ve onu adımlara ayıran “süreç bileşenleri” var.
Ölçme süreç odaklı: not yerine kanıt (gözlem, ürün dosyası, öz değerlendirme) ve her tema ya da öğrenme alanında en az bir performans görevi.
1-3. sınıflarda dönem sonunda karne yerine Gelişim Raporu veriliyor.

Maarif Modeli neyin adı?

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, 2024'te kabul edilen yeni öğretim programlarının ortak çerçevesi. Talim ve Terbiye Kurulunun 23 Mayıs 2024 tarihli kararıyla bütün öğretim programlarının çerçevesini belirleyen “Öğretim Programları Ortak Metni” kabul edildi.

Ortak Metin'e göre modelin nihai hedefi “yetkin ve erdemli insanlar yetiştirmek.” İnsan “zihinsel, duygusal, bedensel, sosyal ve manevi gelişim yönleriyle bütüncül olarak” ele alınıyor; “yarıştırıcı ve ayrıştırıcı anlayışlardan uzak” bir farklılaştırılmış öğretim yaklaşımı benimseniyor.

Hangi sınıf hangi programla okuyor?

Yeni programlara 2024-2025'te 1, 5 ve 9. sınıflardan başlanarak kademeli geçildi. MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğünün 3 Eylül 2026 tarihli duyurusuna göre 2026-2027'de Maarif Modeli öğretim programları ilkokul 1, 2 ve 3. sınıflarda uygulanıyor.

1, 2 ve 3. sınıf: Türkçe, Matematik ve Hayat Bilgisi yeni programla. 3. sınıf Fen Bilimleri de 2026-2027'de yeni programla başladı.
4. sınıf: bu yıl eski programlarla (Türkçe 2019, Matematik 2018). Kurul kararına göre 4. sınıf Türkçe, Matematik ve Fen Bilimleri kademeli geçişle; Sosyal Bilgiler, İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi doğrudan 2027-2028'de yeni programa geçiyor.

4. sınıf öğretmeniyseniz yıllık planınızdaki kodlar eski biçimdedir (ör. T.4.3.12, M.4.1.2.3); yeni biçim (ör. T.3.1.2, MAT.3.1.1) 1-3. sınıflarda kullanılıyor.

Kazanım yerine öğrenme çıktısı

Ortak Metin, dersin hedeflerinin yeni programlarda “öğrenme çıktıları” olarak ifade edildiğini söylüyor. Öğrenme çıktısı, bir tema ya da öğrenme alanındaki bilginin bir beceriyle birleştirilmesiyle yazılıyor; çoğu çıktının altında onu adımlara ayıran “süreç bileşenleri” (a, b, c…) var. Öğretmenden planlarken öğrenme çıktılarını ve süreç bileşenlerini birlikte dikkate alması isteniyor.

Kodun okunuşu: HB.1.1.3 → Hayat Bilgisi, 1. sınıf, 1. öğrenme alanı, 3. öğrenme çıktısı (“Sınıf ve okul ortamında kurallara uygun davranabilme”).

Beceriler, eğilimler ve değerler

Kavramsal beceriler: temel (saymak, okumak, yazmak, ölçmek…), bütünleşik (Ortak Metin'de yirmi tane: gözlemleme, özetleme, sınıflandırma…) ve üst düzey düşünme becerileri.
Alan becerileri: her derse özgü beceriler (Türkçe, Matematik, Fen, Sosyal Bilimler…).
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: ayrı bir ders ya da çıktı değil, bütün programlara yayılmış bir beceri seti (öz farkındalık, öz düzenleme, iletişim, iş birliği, sorumlu karar verme…). Gelişim Raporunda da yer alıyor.
Eğilimler: merak, azim, empati, sorumluluk, yaratıcılık, soru sorma gibi; benlik, sosyal ve entelektüel eğilimler olarak üçe ayrılıyor.
Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi: saygı, sorumluluk ve adalet çatı değerler. Değerler ayrı bir saatte değil, etkinliklerin içinde işleniyor.
Okuryazarlık becerileri: bilgi, dijital, finansal, görsel, kültür, vatandaşlık, veri, sürdürülebilirlik ve sanat okuryazarlığı; çıktılarda açıkça yazılmadan, örtük olarak.

Ders nasıl akıyor?

Programlarda her öğrenme çıktısı için bir öğrenme-öğretme yaşantısı önerisi var. Ortak Metin bunun bileşenlerini temel kabuller, ön değerlendirme, köprü kurma, öğrenme-öğretme uygulamaları ve farklılaştırma olarak sayıyor. Temel alınan yaklaşımlar yaşantı temelli, proje temelli, bağlam temelli, sorgulamaya dayalı ve iş birlikli öğrenme.

Farklılaştırmada amaç “her öğrenci için özel bir plan yapmak” değil: ileri düzeydeki öğrenciler için zenginleştirme, daha fazla zamana ve tekrara ihtiyaç duyanlar için destekleme önerileri var. Ortak Metin, desteklemenin öğrencinin öğrenme becerisinin düşük olduğu anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor.

Ölçme ve dönem sonu

Ölçme “sadece sonuca odaklanan” bir yaklaşımdan çok süreç içindeki öğrenmeyi izleyen, geliştirici (biçimlendirici) bir yaklaşım.
Kanıt türleri: ürün dosyası (portfolyo), performans görevleri, kontrol listeleri, gözlem formları, öz ve akran değerlendirme, yansıtma yazıları, sınavlar.
Her ünite, tema ya da öğrenme alanında en az bir performans görevi verilmesi esas.
1-3. sınıflarda karne yerine Gelişim Raporu: derslerdeki ölçütler “geliştirilmeli, yeterli, iyi, çok iyi” düzeyleriyle, kanıta dayanarak ve süreç içinde işaretleniyor; sosyal-duygusal beceriler ve öğretmen görüşü de raporda.

Gelişim Raporunun e-Okul'da nasıl doldurulacağı ayrı yazıda anlatılıyor.

Okul temelli planlama ve ders saatleri

Okul temelli planlama: zümrenin kararıyla araştırma, gözlem, sosyal etkinlik, proje, yerel çalışma, okuma etkinliği gibi çalışmalara ayrılan süre. Yıllık planda gösterilir.
Haftalık ders çizelgesi (2025): 1. sınıfta serbest etkinliklerin 2 ders saati, 2 ve 3. sınıflarda 1 ders saati masal ve geleneksel oyun saati olarak değerlendiriliyor.
2026-2027'nin teması: MEB'in yıl başı genelgesi Maarif Modeli'nin bütüncül eğitim anlayışı doğrultusunda “Maarifin Kalbinde Oyun” temasının esas alınmasını istiyor.
MEB, öğretmenlerden ÖBA'daki Maarif Modeli öğretmen eğitimi paketlerinin modüllerini tamamlamalarını bekliyor.

Sınıfta ne yaparım?

Yıllık planınızı öğrenme çıktısı kodlarıyla okuyun; her haftanın çıktısına ve süreç bileşenlerine bakın.
Her tema için bir performans görevi planlayın; ölçütlerini önceden öğrencilerle paylaşın.
Gözlemlerinizi tarihli not edin ve ürün dosyası tutun: Gelişim Raporunu dönem sonunda bu kanıtlarla doldurursunuz.
Değerleri ayrı bir saat gibi değil, okuma metnindeki bir karakterin davranışı ya da sınıf içi bir olay üzerinden konuşun.
Zümrede okul temelli planlama haftalarında ne yapılacağını önceden kararlaştırın.